Het leesonderwijs in Nederland ligt onder een vergrootglas. Uit onderzoek blijkt dat de leesvaardigheid van Nederlandse scholieren sterk is gedaald. Hoe komt dat en wat zijn de verbeterpunten? Dit voorjaar deed een groep Dunamare-collega's een aantal inzichten op in Ierland. Dit land is internationaal toonaangevend op het gebied van leesonderwijs en taalontwikkeling. Collega Stijn Beerends, docent Nederlands, Mens & Maatschappij en LO op de Maritieme Academie Harlingen, was mee. Toen hij de aankondiging van de studiereis naar Dublin voorbij zag komen, was hij gelijk enthousiast. “Na een sterke daling in leesvaardigheid voerde Ierland succesvol onderwijshervormingen door. De leerlingen bij ons op school zijn over het algemeen moeilijk aan het lezen te krijgen, dus ik was nieuwsgierig hoe ze dat in Ierland hebben aangepakt.”   

Taal leeft in Dublin 

Met zo’n twintig collega’s van verschillende Dunamare-scholen en het Bestuurs- en Servicebureau, bracht Stijn een bezoek aan vier heel verschillende scholen in Dublin. Van een privéschool met alleen maar meisjes, tot een school in een achterstandswijk. “Wat me op al die scholen opviel, was de zichtbaarheid van het lezen”, vertelt hij. “Overal zijn boeken, posters met woorden en goed georganiseerde bibliotheken. Daarnaast zijn er vaste leesmomenten op een dag en is het lezen verweven in bijna alle vakken. Bijvoorbeeld door er specifieke woordenschat aan te koppelen.” Ook buíten de scholen is het lezen wat de klok slaat, vertelt Kübra Avan. De docent Nederlands op het Rietland College was ook mee en kijkt positief terug. “Ik vond het heel leuk en bijzonder om te zien dat lezen verweven zit in hun Ierse cultuur. De bibliotheken worden druk bezocht en er zijn werkelijk prachtige boekenwinkels. Taal leeft écht in Dublin!” 

Literatuur voor iedereen 

Lezen loopt in Ierland als een rode draad door de dag, leggen de collega’s uit. Stijn: “De manier waarop ze in Dublin het leesplezier bevorderen, vind ik heel inspirerend. Er zijn veel werkvormen met een competitief element. Zo kun je punten verdienen als je je boek uit hebt en worden er kleine prijsjes gekoppeld aan een leesopdracht. Dat is zeker iets wat ik ga meenemen.” Kübra vult aan: “Daarnaast krijgen Ierse leerlingen lezen als apart vak. Ik zou het een mooie ontwikkeling vinden als we dat in Nederland ook gaan doen.” Wat haar het meest verraste, was de inzet van Engelse literatuur. “Zo wordt Shakespeare niet alleen gebruikt in vwo-klassen, maar ook gelezen door meer praktisch ingestelde leerlingen. Allemaal op hun eigen niveau, dat is toch fantastisch? In Nederland zitten we in een stramien van leeslijsten. Daardoor komen mijn leerlingen minder snel in aanraking met literatuur. In Dublin zag ik: het kan wel!” Rosanna Stek, initiatiefnemer en subsidieadviseur van Dunamare onderwijs bevestigt: “Om die reden hebben we deze reis georganiseerd. Inspiratie uit diverse onderwijscontexten - zowel binnen Dunamare als internationaal – is erg waardevol. Wij vinden het mooi om hierin te investeren.” 

Handen ineenslaan 

De docenten benadrukken dat Dunamare-scholen al veel goed doen. Kübra: “Maar we mogen nog meer de handen ineenslaan. Een sterke leescultuur bereik je door mét elkaar te werken aan leesonderwijs. Er is al een studiereis-groepsapp, waarin collega’s die mee waren leuke lesopdrachten en tips uitwisselen. Het zou mooi zijn om onze kennis en kunde nog meer te delen en bijvoorbeeld een werkgroep op te richten – Dunamare-breed.” Stijn vertelt dat hij veel heeft aan de praktische tips. “De opbrengsten van deze studiereis zijn heel concreet en bijna één-op-één te vertalen naar onze scholen. De eerste stap bij ons was om lezen vakoverstijgend op te pakken. Vervolgens hebben we een jarenplan opgesteld - dat we gefaseerd gaan uitrollen vanaf de onderbouw - én zijn we bezig met het opzetten van een schoolbibliotheek. Door nog meer samen te werken, kunnen we het leesplezier vergroten én de leesvaardigheid naar een nog hoger niveau tillen.”