De Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen (KHMW), het oudste wetenschappelijk genootschap van Nederland, looft jaarlijks twee prijzen uit voor de beste profielwerkstukken van havo- en vwo-leerlingen van scholen uit Haarlem en omgeving. Noah voelt zich vereerd dat hij in de prijzen is gevallen. Het onderwerp lag niet direct voor de hand. Na een zoektocht kwam hij op sikkelcelziekte. "Natuur-en scheikunde vind ik interessant en ik wist dat ik iets wilde doen met genetica. Mijn scheikundedocent stelde dit onderwerp voor. En dat leek me wel wat om te onderzoeken.” 

“Veel evolutie wordt gestuurd door ziekte”, vertelt Noah. Dat inzicht vormde voor hem het vertrekpunt van zijn onderzoek. “Daarnaast wilde ik beter begrijpen wat ik op school had geleerd over natuurlijke selectie en genotypefrequenties in populaties. Door literatuuronderzoek kwam ik erachter dat dragers beter beschermd kunnen zijn tegen malaria. Sikkelcelziekte is een ernstige erfelijke aandoening, maar mensen die slechts drager zijn van het allel, zonder zelf ziek te worden, hebben juist een grotere overlevingskans in gebieden waar malaria voorkomt.” Voor mensen die de ziekte wel ontwikkelen, geldt dat voordeel niet: hun verzwakte gezondheid maakt hen juist extra kwetsbaar wanneer zij ook met malaria worden geïnfecteerd. “Dit laat zien hoe één kleine genetische verandering gevolgen kan hebben op zowel cellulair als populatieniveau”, legt hij uit. 

Zichtbaar maken 

Naast een uitgebreid literatuuronderzoek bouwde Noah met een programmeringsprogramma een populatiesimulatie om veranderingen in allel- en genotypefrequenties onder verschillende niveaus van malariaselectiedruk zichtbaar te maken. “Het programmeren vond ik niet zo lastig. Maar het interpreteren en visualiseren van de resultaten was wel uitdagend. Mijn praktijkonderzoek bevestigde uiteindelijk wat ik had uitgelegd in het literatuuronderzoek. Ik heb de resultaten daarna ook gepresenteerd op school voor ouders en leerlingen. Ik was helemaal in de stress, maar ik geloof dat dit niet zo opviel. Mijn ouders waren er, ze begrepen niet alles maar ze vonden het wel indrukwekkend.” Voor zijn werkstuk verdiepte Noah zich intensief in wetenschappelijke literatuur – uitzonderlijk grondig voor een profielwerkstuk. “Het was niet eenvoudig, maar uiteindelijk wel heel leuk”, zegt hij bescheiden.  

Wetenschappelijk resultaat 

De jury was zeer onder de indruk van Noahs wetenschappelijke profielwerkstuk. En ook de vso Daaf Geluk is vol lof. Hij werd beoordeeld met een uitzonderlijk hoog cijfer: een 10. Begeleider en biologiedocent Stephan Cobbenhagen: "Noah heeft met dit profielwerkstuk laten zien dat hij het vwo-niveau ruimschoots heeft overstegen. Zowel wat betreft de inhoud, als procesmatig. Ik vond het een eer om hem te mogen begeleiden en af en toe mee te lezen in de conceptversies." Noah kijkt trots terug en is blij met het resultaat. “Ik voel me vereerd. Maar ik heb er dan ook veel zelfstandig werk in zitten; ik denk wel 135 uur.” De volgende beproeving wordt het eindexamen, maar over het slagen maakt hij zich niet zoveel zorgen. Na het vwo had Noah biomedische wetenschappen willen studeren, maar hij werd uitgeloot. Inmiddels is hij ingeschreven voor Life Sciences and Technology: een studie die goed aansluit bij zijn interesse in genetica en ziekteprocessen. “Ik ben nog lang niet uitgeleerd!” 

Eervolle vermeldingen waren er ook in de categorie havo voor Zofia Kowalska, Maquel Leung en Ayana Malik van Dunamare-school het Haarlemmermeer Lyceum Tweetalig, met hun werkstuk LIPUS in space: An alternative approach for astronauts to prevent boneloss. 

Fotografie: Marlise Steeman