In een razend tempo, met een handvol grappen, briljante filmpjes en citaten klaterde wetenschapsjournalist en Dierderik Jekel zijn lezing over wetenschap in het onderwijs over een zaal vol medewerkers en externe relaties in het Technisch College Velsen. Het was de eerste inspiratiemiddag in het kader van 10 jaar Dunamare Onderwijsgroep. De zaal zat op het puntje van zijn stoel.

Onderzoekende houding

‘Het Technisch College Velsen nodigt uit om na te denken over ontwikkelen en onderzoeken. Dat is zeker’. Directeur Nelie Groen zegt voorafgaand aan het programma: ‘Wij proberen onze leerlingen een onderzoekende houding aan te leren. Vooral bij de gemengde leerweg gaat het over ontdekkend leren. Onze leerlingen zijn doeners, ze willen dingen maken, maar wij leren ze dat je eerst iets moet ontwikkelen, moet verkennen. En ook dat je na het maken moet kijken waar je kunt verbeteren. Je ziet dat niet alleen bij ons vmbo, in het hele onderwijs worden scholen steeds meer projectgestuurd.’ Ze vertelt dat de school meedoet in de 3D Makerszone. Werkgevers leggen vragen voor die door samengestelde projectgroepen van vmbo-, mbo- en hbo-studenten worden beantwoord. ‘Het is de manier om kinderen te leren wat je moet doen, als je niet meer weet wat je moet doen’, zegt Nelie.

Betrekken via emotie

In die entourage voelt Diederik Jekel zich kennelijk thuis. ‘Wijsheid begint bij verwondering.’ Hij neemt de zin over van Albert Strijker die Socrates aanhaalt in zijn welkomstpraatje. ‘En de docent moet die vonk overbrengen’, voegt hij eraan toe. ‘Je betrekt mensen eerder op emotioneel vlak dan op inhoudelijk vlak. Er zijn zoveel ontwikkelingen gaande, we leven in een wetenschappelijke revolutie.’

Klik maken

Filmpje. Een blinde man kan door toepassing van wetenschap en techniek weer zien, een dove vrouw kan voor het eerst – Jekel voert de spanning op – haar kinderen horen praten. De zaal zit op het puntje van zijn stoel. Het is muisstil, geen mobiel te bekennen. ‘Let op haar reactie’, zegt hij. En later: ‘Dat van die kinderen heb ik er zelf bij verzonnen. Maar zo maak ik wel connectie met jullie. Die klik maken is vet. Je kunt elk onderwerp leuk maken voor elke doelgroep en elke slimheidscategorie.’

Boem: 3D printer

En vervolgens schieten de voorbeelden over het scherm. Harry Potter en zijn onzichtbaarheidsmantel. ‘Onzichtbaar worden, daar is de wetenschap serieus mee bezig. Hoe cool is dat.’ Hij gaat het experiment aan met de zaal. Ander voorbeeld: we komen uit een tijd waarin het generaties lang gewoon was om te gaan doen wat je vader deed, en die deed dat omdat zijn vader het ook deed. Maar je kunt onmogelijk meer tegen een metselaar zeggen dat zijn vak niet veranderd.’ En boem: we zitten bij de 3D printer. Gevels, huizen, het wordt straks de normaalste zaak van de wereld. ‘En daar komt geen metselaar meer aan te pas. We moeten kinderen leren kijken met een kritische blik.’

Geprint hart

Hij tovert weer een plaatje tevoorschijn. Kweekvlees, ziet er niet erg smakelijk uit, gemaakt van een stukje spier dat vermenigvuldigd is. Maar het kan een oplossing zijn voor ons voedselprobleem, een antwoord op dierenwelzijn en een oplossing voor de methaanuitstoot. Een stap verder: dit kun je ook met bloedcellen doen. En met die bloedcellen kun je met je 3D printer een nieuw hart maken.

Aanpassingsvermogen

Hij dendert door. Voorbeeld na voorbeeld, om te laten zien hoe het onderwijs leerlingen op een laagdrempelige en aansprekende manier kan laten nadenken over de toekomst. Is Red Bull echt zo slecht en waarom dan? Bestaat er buitenaards leven? Ben je verslaafd aan je iPhone? ‘Er gebeurt zoveel.’ Darwin verschijnt op het scherm: ‘It’s not the strongest of species that survive, nor the most intelligent, but the one most responsive to change.’ Aanpassingsvermogen is wat we onze leerlingen moeten bijbrengen. En daar hoort een onderzoekende, kritische houding bij. Want verwondering leidt tot wijsheid.

‘Heel inspirerend’, vinden Suus Geerts, Tom Speelman en Arjan Bruin, collega’s van het Sterren College Haarlem. ‘Een heel andere manier van naar de dingen kijken. Ook mooi dat hij zegt dat niet alles met de iPad hoeft te gebeuren. Het kan met simpele middelen, zoals het voorbeeld dat hij gaf over zwaartekracht en petflessen.’ En Daan Blasweiler, docent Engels op het TCV, zegt: ‘Hij zet je aan het nadenken op het gebied van creativiteit.’